Strona główna·Historia

Od drewnianego kościółka do świątyni na wzgórzu

Dzieje parafii sięgają końca XIII wieku - pierwszego zapisu nazwy Marklowic w Księdze Fundacyjnej Biskupów Wrocławskich.

Kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Marklowicach - fasada z wieżą Marklowice · 1916

Gmina Marklowice należy do powiatu wodzisławskiego, w województwie śląskim. Położona jest w centralno-zachodniej części Górnośląskiego Zagłębia Węglowego, pośród aglomeracji Rybnika, Żor, Jastrzębia i Wodzisławia Śląskiego.

W II połowie XIII wieku na Górnym Śląsku rozpoczęła się akcja lokacyjna nowych miejscowości, mająca zagospodarować tereny dotychczas mniej zaludnione, pokryte niedostępnymi lasami. Marklowice są jedną z miejscowości dawnego księstwa raciborskiego, powstałą w wyniku planowej akcji osadniczej z końca XIII wieku. Władcą tych ziem był wówczas książę Przemysław (1289–1306), rezydujący na zamku w Raciborzu.

Najstarszy zapis nazwy miejscowości - Merclini villa, czyli „miejscowość Merkla” - znajduje się w Księdze Fundacyjnej Biskupów Wrocławskich (Liber fundationis episcopatus vratislaviensis), datowany na około 1300 rok. Świadczy on o powstaniu wioski na 34 łanach. Kolejne dwa zapisy pochodzą z lipca 1305 roku, gdy mieszkaniec nowej osady Wacław z Maklowic dał w dzierżawę swój młyn w Uchylsku, oraz z lipca 1324, kiedy książę raciborski Leszko odnowił sołtysowi Fuczce przywileje wolnego sołectwa w Marklowicach.

Drewniany kościół świętego Walentego

Do czasu erygowania własnej parafii w 1888 roku miejscowość należała do parafii w Wodzisławiu Śląskim. Pierwszym proboszczem został ks. Franciszek Powolik. Na marklowickim wzgórzu stał wówczas drewniany kościółek pod wezwaniem świętego Walentego - należał do grupy najstarszych kościołów drewnianych na Górnym Śląsku, a swymi początkami sięgał XVI wieku.

O gotyckim, XVI-wiecznym rodowodzie świątyni świadczyło prostokątne zamknięcie prezbiterium oraz słupowa, kryta namiotowym dachem wieża o ukośnych ścianach. Według relacji kroniki Franciszka Henkego z 1864 roku dookoła kościoła rosły stare, wiekowe dęby i lipy, wycięte około 1843 roku. Na przełomie XVII i XVIII wieku, po wojnie trzydziestoletniej, kościół zabrali ewangelicy; do katolików wrócił dopiero w XIX wieku. Świątynia spłonęła 12 grudnia 1910 roku.

Obecny kościół

Na miejscu spalonego kościółka wybudowano w latach 1914–1916 obecny kościół pod wezwaniem świętego Stanisława, Biskupa i Męczennika. Architektem, konstruktorem i projektantem wnętrza był Johann Affa z Raciborza. 17 września 1918 roku kościół został konsekrowany przez biskupa Stefana z Wrocławia; proboszczem był wówczas ks. Józef Schubert. W głównym ołtarzu znajdował się obraz patrona kościoła - świętego Stanisława.

W rezultacie powojennych, generalnych remontów oraz zgodnie z nakazami nowej mody, w latach 60. usunięto z kościoła część neogotyckiego wyposażenia z transeptu, ołtarzy bocznych i filara oraz dokonano wielokrotnych przemalowań.

Zabudowania parafialne

Przełom lat 80. i 90. XX wieku przyniósł zmiany w zabudowaniach parafialnych. W miejscu starej stodoły wybudowano dom katechetyczny. W 1987 roku rozebrano stare chlewy parafialne - wybudowane w ich miejscu probostwo zostało poświęcone i oddane do użytku wraz z kancelarią parafialną 30 grudnia 1989 roku. W roku 1990 rozpoczęto przebudowę starego probostwa; w jego miejscu powstała Sala Parafialna, którą prowadziło Koło Gospodyń.

W ostatnich latach staraniem ks. proboszcza Janusza Jojki przebudowano Salę Parafialną, rozbudowano cmentarz, pomalowano dach kościoła, odnowiono wnętrze świątyni - ołtarz główny, ołtarze boczne i ambonę - odrestaurowano portal główny, naprawiono dach i zamontowano nowe dzwony. Upiększono także teren wokół kościoła, gdzie ustawiono zabytkowy dzwon ściągnięty z wieży oraz figurę świętego Stanisława.

Opracowano na podstawie Kroniki parafialnej i wiadomości z oficjalnej strony Gminy Marklowice.

Kalendarium parafii

ok. 1300
Pierwszy zapis nazwy miejscowości - Merclini villa, „miejscowość Merkla”
1305
Wacław z Maklowic oddaje w dzierżawę swój młyn w Uchylsku
1324
Książę raciborski Leszko odnawia sołtysowi Fuczce przywileje wolnego sołectwa
XVI w.
Początki drewnianego kościoła pod wezwaniem św. Walentego
XVII/XVIII w.
Kościół przejęty przez ewangelików po wojnie trzydziestoletniej
XIX w.
Powrót kościoła do katolików
1888
Erygowanie parafii; pierwszym proboszczem ks. Franciszek Powolik
12 XII 1910
Pożar drewnianego kościoła św. Walentego
1914–1916
Budowa obecnego kościoła według projektu Johanna Affy z Raciborza
17 IX 1918
Konsekracja kościoła przez biskupa Stefana z Wrocławia
lata 60. XX w.
Usunięcie części neogotyckiego wyposażenia z transeptu i ołtarzy bocznych
1987/1988
Powstanie i erygowanie drugiej parafii - Narodzenia NMP na Chałupkach
30 XII 1989
Poświęcenie nowego probostwa wraz z kancelarią parafialną
1990
Przebudowa starego probostwa - powstaje Sala Parafialna
2026
Ks. Tomasz Sakwerda obejmuje urząd proboszcza (26 lipca)